Kulingana na makala ya Mary Ali —
Kinyume na kile ambacho watu wengi wasio Waislamu wanaamini kimakosa, wanawake katika Uislamu wana haki na wajibu mwingi. Historia inaonyesha wazi kwamba ufunuo wa ujumbe wa Mungu kwa Mtume Muhammad (SAWS) katika karne ya saba ulisababisha ukombozi wa wanawake kutoka kwa aina mbalimbali za ukandamizaji uliokuwa umeenea katika jamii nyingi duniani. Quran na Sunnah (mila na desturi) za Mtume Muhammad ndizo vyanzo vikuu ambapo kila mwanamke Mwislamu hupata haki na wajibu wake. Yafuatayo yanaangazia baadhi ya haki na wajibu huo.
Bofya hapa kusoma hadithi za dhahabu za wanawake wa Kiislamu
Haki Sawa za Kibinadamu
Karne kumi na nne zilizopita, Uislamu uliwafanya wanawake kuwajibika sawa kwa Mwenyezi Mungu katika kumtukuza na kumwabudu Yeye - bila kuweka mipaka yoyote katika maendeleo yao ya kimaadili. Kwa kuwa wanaume na wanawake wote walitoka katika asili moja, ni sawa katika ubinadamu wao na katika kupata thawabu kwa matendo yao mema . Uislamu unaweka msingi wa usawa miongoni mwa jinsia zote mbili. Katika Quran, katika mstari wa kwanza wa sura inayoitwa "Wanawake", Mwenyezi Mungu anasema:
“Enyi wanadamu! Mcheni Mola wenu Mlezi ambaye amekuumbeni kutokana na nafsi moja (Adam), na kutoka kwake (Adam) akamuumba mkewe [Hawwa (Hawa)], na akaumba kutokana na hao wanaume wengi na wanawake; na mcheni Mwenyezi Mungu ambaye kupitia kwake mnadai (haki zenu) na (msikate) matumbo ya uzazi. Hakika Mwenyezi Mungu juu yenu ni Mlinzi. (Quran 4:1)
Quran pia inasema:
"Ili awaingize Waumini wanaume na Waumini wanawake katika Bustani zipitazo mito chini yake (yaani Pepo), wadumu humo milele, na awafutie dhambi zao ; na huko ndiko kufuzu kukubwa kwa Mwenyezi Mungu." (Quran 48:5)
Quran pia inasema:
"Wala msitamani mambo ambayo Mwenyezi Mungu amewajaalia baadhi yenu kuwa bora kuliko wengine. Wanaume wana thawabu kwa walichochuma, na wanawake wana thawabu kwa walichochuma, na muombeni Mwenyezi Mungu fadhila zake. Hakika Mwenyezi Mungu ni Mjuzi wa kila kitu." (Quran 4:32)
Kwa hivyo, tunaona kutokana na aya za Quran hapo juu kwamba wanaume na wanawake wanatajwa kwa usawa katika suala la kulipwa kwa matendo yao mema.
Haki za raia
Katika Uislamu, mwanamke anafurahia uhuru wa msingi wa kuchagua na kujieleza kulingana na utambuzi wa utu wake binafsi. Kwa mfano, wanawake wamepewa haki ya kukubali au kukataa posa. Pia anapaswa kuhifadhi jina lake na la baba yake baada ya ndoa. Uislamu pia unawahimiza wanawake kutoa maoni na mawazo yao. Historia inaonyesha kwamba wanawake walikuwa wakiuliza maswali moja kwa moja kwa Mtume Muhammad (SAWS) na kutoa maoni yao kuhusu dini, uchumi na masuala ya kijamii. Tunapata ushahidi wa hili katika mila nyingi za Mtume (SAWS).
Umuhimu wa Elimu ya Wanawake katika Uislamu
Mtume akasema:
"Kutafuta elimu ni lazima kwa kila Muislamu (mwanamume na mwanamke)." (At-Tirmidhi)
Hii inajumuisha ujuzi wa Quran na Hadith pamoja na aina nyingine za maarifa ya kidunia ambayo yanaweza kuwaletea watu na jamii kwa ujumla mema. Wanaume na wanawake lazima waendeleze maadili na wema na kukemea uovu katika nyanja zote za maisha . Kwa hivyo, wanawake Waislamu lazima wapate elimu inayofaa ili kutekeleza wajibu huu kulingana na vipaji na maslahi yao ya asili.
Uislamu unatambua na kukuza tofauti za asili kati ya wanaume na wanawake licha ya usawa wao. Kutokana na umbo lao la kimwili, baadhi ya aina za kazi zinafaa zaidi kwa wanaume kuliko wanawake. Hii haipunguzi juhudi za mtu yeyote. Mwenyezi Mungu atawalipa jinsia zote mbili sawa kwa thamani ya kazi yao, ingawa, inaweza isiwe shughuli moja. Kwa hivyo, ingawa kuzaa, kulea na kufundisha watoto , na kutoa msaada kwa mumewe na utunzaji wa nyumba ni miongoni mwa majukumu ya kwanza ya mama na mke, na jukumu linaloheshimika sana kwa mwanamke katika Uislamu, ikiwa ana ujuzi wa kufanya kazi nje ya nyumba kwa manufaa ya jamii, anaweza kufanya hivyo, mradi tu majukumu yake ya kifamilia hayapuuzwi.
Kuhusu mama, Mtume alisema:
"Mbingu ziko chini ya miguu yake." (An-Nasai)
Tunaona kutoka kwa hadithi hii hadhi na heshima ya juu ambayo Uislamu ulimpa mwanamke. Tafiti nyingi zinaonyesha kwamba ushawishi wa kwanza na mkubwa zaidi kwa mtu unatokana na hisia ya usalama, upendo, na mafunzo yanayopokelewa kutoka kwa mama. Kwa hivyo, ni muhimu kwamba akina mama waelimishwe ili kuwapa watoto wao maadili yanayofaa ambayo yangeathiri mustakabali wa jamii zenye afya.
Haki za Kisiasa
Haki waliyopewa wanawake Waislamu ilikuwa haki ya kutoa maoni yao kuhusu masuala ya kijamii na kisiasa . Katika jambo lolote la umma, mwanamke Mwislamu anaweza kutoa maoni yake na kushiriki katika siasa. Mfano kutoka historia ni Abdurrahman Ibn Awf ambaye alishauri wanawake wengi kabla ya kupendekeza Uthman Ibn Affan kuwa Khalifa na kiongozi wa Waislamu.
Haki za Kiuchumi za Wanawake katika Uislamu
Mwanamke wa Kiislamu anayo fursa ya kupata pesa, haki ya kumiliki mali, kuingia mikataba ya kisheria na kusimamia mali zake zote kwa njia yoyote apendayo. Anaweza kuendesha biashara yake mwenyewe na hakuna mtu anayeweza kudai mapato yake, ikiwa ni pamoja na mumewe.
Uislamu pia umempa mwanamke haki ya kurithi kutoka kwa jamaa zake. Quran inasema:
"Kuna sehemu kwa wanaume na sehemu kwa wanawake katika kile kilichoachwa na wazazi na jamaa wa karibu , iwe mali ni ndogo au kubwa - sehemu halali." (Quran 4:7)
Haki za Mwanamke kama Mke
Uislamu umeweka umuhimu mkubwa kwenye ndoa . Ndoa hutoa msingi wa ustawi wa kihisia wa mtu. Mwongozo wa kimungu katika Quran na Hadithi umeweka wazi mfumo wa sheria ili kusaidia mwingiliano mzuri kati ya jinsia . Aya nyingi katika Quran zinasisitiza hitaji la waume na wake kuwa na upendo kati yao na kuwa na subira katika nyakati ngumu. Quran inasema:
“Na katika Ishara zake ni kuwa amekuumbieni wake zenu kutokana na nafsi zenu ili mpate utulivu kwao, na amejaalia mapenzi na huruma baina yenu. Hakika katika hayo zimo Ishara kwa watu wanao fikiri.” (Quran 30:21)
Hadithi za Dhahabu za Wanawake wa Kiislamu
Ili kukuza upendo na usalama unaotokana na ndoa, wake Waislamu wana haki mbalimbali. Haki ya kwanza ya mke ni kupokea mahari , zawadi kutoka kwa mume, ambayo ni sehemu ya mkataba wa ndoa na inahitajika kwa ajili ya uhalali wa ndoa. Hii ni tofauti na desturi zisizo za Kiislamu katika baadhi ya sehemu za dunia ambapo wanawake hulazimishwa kulipa mahari kwa mume ili kuingia katika mikataba ya ndoa. Kwa bahati mbaya, Waislamu wengi pia hushiriki katika desturi hizo haramu.
Haki ya pili ya mke inahusiana na matunzo. Licha ya mali yoyote ambayo anaweza kuwa nayo, mume wake analazimika kumpatia chakula, malazi na mavazi. Hata hivyo, halazimishwi kutumia zaidi ya uwezo wake na mke wake hana haki ya kutoa madai yasiyofaa.
Quran inasema:
“Tajiri na atoe kwa kadiri ya uwezo wake, na mtu ambaye rasilimali yake imebanwa, na atoe kwa kadiri ya alivyompa Mwenyezi Mungu. Mwenyezi Mungu hamtwiki mtu mzigo wowote zaidi ya alivyompa. Mwenyezi Mungu atakujaalia baada ya dhiki na wepesi.” (Quran 65:7)
Uislamu uko wazi katika mafundisho yake kwamba Mungu aliwaumba wanaume na wanawake wawe tofauti, wakiwa na majukumu, kazi na ujuzi wa kipekee. Kama ilivyo katika jamii, ambapo kuna mgawanyo wa kazi, vivyo hivyo katika familia, ambapo kila mwanachama ana majukumu tofauti. Kwa ujumla, Uislamu unaunga mkono kwamba wanawake wamepewa jukumu la kulea , na wanaume, jukumu la mlezi. Kwa hivyo, wanawake wamepewa haki ya usaidizi wa kifedha.
Quran inasema:
“Wanaume ni walinzi na wasimamizi wa wanawake, kwa sababu Mwenyezi Mungu amemfadhilisha mmoja wao kuliko mwenziwe, na kwa sababu wanatoa (kuwafadhili) kutoka katika mali zao…” (Quran 4:34).
Ulezi huu na jukumu kubwa zaidi la kifedha wanalopewa wanaume huhitaji kwamba wawapatie wanawake sio tu msaada wa kifedha bali pia ulinzi wa kimwili na kutendewa kwa heshima kwa fadhili.
Mtume alisema: "Waumini waliokamilika zaidi ni wale walio bora katika tabia. Na walio bora kati yenu ni wale walio bora kwa wake zao."
Wajibu wa Mke
Pamoja na haki huja wajibu pia. Kwa hiyo, wake wana wajibu fulani kwa waume zao. Kwa mfano, mke haruhusiwi kuzungumza matusi kuhusu waume zao na analazimika kutunza siri za mume wake na kulinda faragha yao ya ndoa. Mume, pia, anatarajiwa kulinda heshima yake.
Mke pia lazima alinde mali ya mumewe. Ni lazima alinde nyumba na mali zake, kwa kadiri ya uwezo wake, dhidi ya wizi au uharibifu. Anapaswa kusimamia mambo ya nyumbani kwa hekima ili kuzuia hasara au upotevu. Hatakiwi kumruhusu mtu yeyote kuingia ndani ya nyumba ambaye mume wake hampendi wala asiingie gharama yoyote ambayo mume wake amekataa.
Mwanamke Mwislamu lazima ashirikiane na kuratibu na mumewe . Hata hivyo, hakuwezi kuwa na ushirikiano na mwanamume ambaye si mtiifu kwa Mwenyezi Mungu na mafundisho Yake. Katika hali kama hizo, ushauri wa kidini unapaswa kutafutwa kwani kutimiza maombi ambayo ni kinyume na mafundisho ya Mwenyezi Mungu hakuruhusiwi. Quran inasema:
“Haiwi kwa Muumini mwanamume wala Muumini mwanamke, Mwenyezi Mungu na Mtume wake wanapokata shauri wawe na hiari katika uamuzi wao. Na mwenye kumuasi Mwenyezi Mungu na Mtume wake, basi hakika amepotea upotofu ulio wazi." (Quran 33:36)
Hitimisho
Uislamu ulifafanua majukumu na wajibu wa wanawake miaka 1400 iliyopita na kuwatoa katika ukandamizaji. Badala ya kuwaonyesha kama alama za ngono, Uislamu uliweka sheria ili kulinda heshima yao na kuwapa jukumu muhimu katika malezi ya familia pamoja na waume zao ambalo huchangia katika msingi wa jamii zenye afya.
- Mwisho
Makala bora kabisa, hasa kwa wazazi na vijana zalim wanaofanya ukatili kwa wanawake wasio na hatia. Asante kwa makala hii iliyofumbua macho kwa watu kama hao.