تقرب به خدا (وسیله به الله)

وسیله به معنای «وسیله» است و در اصطلاح قرآنی به معنای تقرب به خداوند است. همه ما آرزوی تقرب به خداوند را داریم. بدیهی است که اگر به خداوند نزدیک‌تر باشیم، از مزایای بی‌شماری در دنیا و آخرت بهره‌مند خواهیم شد. اگر خداوند از ما راضی باشد، دعاهای ما سریع‌تر مستجاب می‌شود ، ما را از چالش‌های این زندگی محافظت می‌کند و به طور کلی، می‌توانیم از زندگی بهتری برخوردار شویم.

این مقاله به طور خلاصه مفهوم «وسیله» و چگونگی تفسیر نادرست دیگران از پیام قرآن در رابطه با این مفهوم را بررسی می‌کند.

---

---

---

«وسیله» (از نظر قرآن) چیست؟

ابتدا به این آیه سوره مائده توجه کنید:

ای کسانی که ایمان آورده اید! وظيفه خود را نسبت به خدا انجام دهيد و از او بترسيد. ووسیله (وسیله تقرب به او) را بجویید و در راه او (تا می توانید) جهاد کنید، باشد که رستگار شوید. (قرآن، 5:35)

در آیه فوق، منظور از «به سوی او وسیله بجویید» تقرب به خدا از طریق پایبندی به ارکان ایمان، قوانین اسلام و اعمال احسان است.

مفهوم اشتباه "وازیلا"

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که بسیاری به اشتباه معتقدند که باید از طریق دیگران و از راه‌های نامشروع به خدا رسید. اصول توحید بدون شک روشن می‌کند که جستجوی وسیله برای تقرب به خدا با ذکر رتبه و مقام افراد یا هر یک از مخلوقات او، بدعتی است که می‌تواند به شرک و کفر منجر شود . به یاد داشته باشیم که اعراب در زمان پیامبر اگرچه به خدا اعتقاد داشتند، اما به اشتباه از بت‌ها برای فراهم کردن «راه دسترسی» به خدا و «تقرب به او» استفاده می‌کردند. بنابراین، چنین عملی از نظر علمای اهل سنت، شرک محسوب می‌شود و فرد را از اسلام خارج می‌کند.

یکی از نمونه‌های موارد فوق، تلاش برای تقرب به خداوند از طریق توسل به مردگان یا افراد غایب، درخواست کمک از آنها و غیره است. این نوعی شرک اکبر است که با توحید در تضاد است و به این معنی است که فرد دیگر مسلمان محسوب نمی‌شود. توسل به خداوند، چه برای هدفی مانند درخواست سود یا دفع ضرر باشد و چه به عنوان یک عمل عبادی برای ابراز فروتنی و تسلیم در برابر او، فقط می‌تواند مستقیماً خطاب به خداوند باشد. اگر دعا یا نیایش به هر چیز یا هر کس دیگری خطاب شود، این شرک است. [3]

خداوند در قرآن می فرماید:

«و هر کس غیر از خدا، معبود دیگری را بخواند که هیچ دلیلی بر آن ندارد، حسابش فقط نزد پروردگارش است. بی‌گمان کافران رستگار نخواهند شد.» [قرآن کریم ( سوره مومنون ، آیه ۱۱۷)]

یکی دیگر از اعمال نادرست، درخواست از خدا با استفاده از نام پیامبران الهی است. این نیز در اسلام ممنوع است. پیامبر (ص) پیام خدا را برای بشر آورد، اما این واقعیت، استفاده از نام پیامبر (یا هر کس دیگری) برای تقرب به خدا را مجاز نمی‌کند، مگر اینکه پیامبر (ص) در آموزه‌های خود به ما دستور خاصی داده باشد. در عوض، ما باید از آموزه‌های پیامبر برای تقرب به خدا پیروی کنیم (نه اینکه از نام او برای تقرب به خدا استفاده کنیم). به یاد داشته باشیم که پیامبر (ص) فقط یک انسان بود و اگر قرار است از خدا بخواهیم، ​​باید مستقیماً از او بخواهیم. ابن تیمیه در این مورد چنین می‌گوید:

وسیله، یعنی وسیله‌ای که خداوند از ما خواسته است تا برای تقرب به او از آن استفاده کنیم، تنها به معنای انجام کارهای واجب و مستحب است. معنای دیگری ندارد. علاوه بر این، اینکه چه وظایف واجب و چه کارهای مستحبی را باید انجام دهیم، توسط پیامبر مشخص شده است. از این رو، وسیله قرار دادن چیزی جز پیروی از آموزه‌های پیامبر نیست. اما تقرب به خدا از طریق پیامبر (توسل به نبی)، در درجه اول از طریق ایمان به او و اطاعت از دستورات اوست. سپس، از طریق دعاها و شفاعت‌های او، اولی در این دنیا و دومی در روز قیامت است. هر دو کاملاً درست و کاملاً مورد توافق مسلمانان است. اما اگر به معنای سوگند دادن به خدا به نام پیامبر یا توسل به او باشد، هیچ یک از اصحاب او در زندگی یا پس از مرگش چنین کاری نکرده‌اند.

( آیات قرآن در مورد حضرت محمد )

ابن تیمیه در ادامه می گوید:

این بدان معناست که وسیله‌ای که خداوند از ما خواسته است که به دنبال آن باشیم و فرشتگان و پیامبرانش را به آن توصیه کرده است، انجام کارهای واجب و مستحب است. هر چیزی که واجب یا مستحب باشد، در وسیله قرار می‌گیرد و آنچه در این دو دسته قرار نمی‌گیرد، جزو وسیله، یعنی چیزهایی که ممنوع، نامطلوب یا مباح هستند، نیست. علاوه بر این، واجبات و مستحبات توسط پیامبر تعریف شده و به عنوان وظیفه یا توصیه شده توسط او تعیین شده‌اند. همه اینها از ایمان به پیامبر ناشی می‌شود. به طور خلاصه، وسیله‌ای که خداوند از ما خواسته است که به دنبال آن باشیم، تقرب به او از طریق تسلیم در برابر آنچه پیامبر آموخته است، است. راهی به سوی خدا جز این وجود ندارد.

بنابراین، تلاش برای تقرب به خداوند، به واسطه‌ی مقام و فضایل برخی از مخلوقات، مانند گفتن «خداوندا، به واسطه‌ی پیامبرت از تو درخواست می‌کنم» و غیره. این امر توسط برخی از علما مجاز شمرده شده است، اما این نظر ضعیف است. نظر صحیح این است که قطعاً حرام است، زیرا توسل در دعا جز به واسطه‌ی نام‌ها و صفات خداوند نمی‌تواند باشد. [4] (درباره‌ی محبت خداوند )

خداوند در قرآن می فرماید:

معنی و تفسیر مطلب فوق این است:

56. بگو: «کسانی را که غیر از او خدایی می پندارید (عیسی و عزیر و غیره) بخوانید. آنها نه قدرت این را دارند که مصیبت را از شما دور کنند و نه حتی آن را از شما به دیگری منتقل کنند.»

57. کسانی را که می خوانند (مثل عیسی بن مریم و عزیر و فرشته و غیره) برای خود می خواهند که به پروردگارشان برسند که کدام یک از آنهاست. نزدیکترین باشد و آنها (عیسی، عزیر، فرشتگان و...) به رحمت او امیدوار باشند و از عذاب او بترسند. همانا عذاب پروردگارت ترسیدنی است!

قرآن - سوره اسراء ، آیات 56 تا 57

باز هم تقرب به خدا از طریق پیروی از تعالیم پیامبر (ص) حاصل می شود. به عنوان مثال، شخص می تواند با اعمالی مانند موارد زیر به خدا نزدیک شود:

• خدا را با نام های او بخوانید و صفات
• شناختن نعمت ها و نعمت های خداوند
• از آنچه خدا نهی کرده بپرهیز
• نسبت به والدین وظیفه شناس باشید و روابط خود را حفظ کنید
• با خلق او مهربان باش
• برای همه امورت به خدا توکل کن
• ذکر و مغفرت
• پیامبرت را دوست بدار
• با یتیمان مهربان باش
• تمیز کنید قلب
• دستورات شیطانی درونی را کنار بگذارید
• در اعمال خود صداقت کامل را توسعه دهید
• و الی آخر.

چگونه به خدا نزدیک شویم؟

در نهایت، بیایید این حدیث پیامبر را مرور کنیم که در آن درباره آنچه خداوند درباره نزدیک شدن ما به خودش ذکر کرده است، به ما می‌گوید:

از ابوهریره روایت شده است: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:

خداوند متعال فرمود ،

هر که با بنده‌ی نیکوکار من دشمنی ورزد، با او اعلام جنگ می‌کنم. و محبوب‌ترین چیزی که بنده‌ام را به من نزدیک می‌کند، آن چیزی است که بر او واجب کرده‌ام.

و بنده‌ام پیوسته با انجام نوافل به من نزدیک می‌شود تا جایی که او را دوست می‌دارم، پس من گوش او می‌شوم که با آن می‌شنود، و چشم او می‌شوم که با آن می‌بیند، و دست او می‌شوم که با آن می‌گیرد، و پای او می‌شوم که با آن راه می‌رود.

و اگر از من بخواهد، او را می دهم و اگر از من حمایت کند، او را حفظ می کنم. و از هیچ کاری دریغ نمی‌کنم، همان‌طور که از گرفتن جان مؤمن دریغ نمی‌کنم، زیرا او از مرگ بیزار است و من از ناامید کردنش بیزارم». [بخاری شریف جلد 8، کتاب 76، شماره 509]

منابع:

[1] منبع: بر اساس خطبه شیخ عبدالرحمن سعدی که در فواکه الشاهیه (صفحه 36) ذکر شده است.

[2] منبع: [فتوا ابن تیمیه 1: 199-203.222-3] / همچنین در «شرح ابن تیمیه درباره اسلام» آمده است.

[3] [4] islamqa.info

- پایان