Το ακόλουθο είναι ένα από τα αποσπάσματα που γράφτηκε από τον Ισλαμικό Μελετητή Ιμπν Ταϊμίγια. Σε αυτό εξηγεί ότι η πίστη, ή ίμαν, δεν παραμένει η ίδια όλη την ώρα. Μπορεί να αλλάζει και να αναπτύσσεται με διαφορετικούς τρόπους. Σε αυτή τη συζήτηση, εξετάζει οκτώ σημαντικούς τρόπους που δείχνουν πώς η πίστη μπορεί να αυξάνεται και να μειώνεται. Παρόλο που όλοι οι πιστοί μοιράζονται τις ίδιες βασικές πεποιθήσεις , η πίστη τους μπορεί να διαφέρει σε δύναμη και βάθος. Αυτά τα σημεία μας βοηθούν να δούμε πώς η πίστη μπορεί να αλλάξει με βάση τις πράξεις, τη μάθηση και την προσωπική ανάπτυξη.
Αυτό προέρχεται από τα έργα του «Ο Ιμπν Ταϊμίγια εξηγεί το Ισλάμ – Επιλεγμένα γραπτά του Σεΐχη αλ-Ισλάμ Τακί αντ-Ντιν Ιμπν Ταϊμίγια για την Ισλαμική Πίστη, Ζωή και Κοινωνία, τα οποία συγκεντρώθηκαν και μεταφράστηκαν από τον Μουχάμαντ Αμπντούλ-Χακ Ανσάρι».
Κατανόηση των Επιπέδων Πίστης: Αρχές και Λεπτομέρειες του Ιμάν
Καταρχάς, η πίστη, ή το ιμάν, που επιβάλλεται, μπορεί να γίνει κατανοητή σε δύο επίπεδα: κατ' αρχήν και λεπτομερώς. Όποιος πιστεύει στον Αλλάχ και στον Αγγελιοφόρο Του πρέπει να υποτάσσεται θεμελιωδώς σε ό,τι εκείνοι διατάζουν. Είναι σαφές ότι οι ευθύνες των πιστών δεν ήταν οι ίδιες στην αρχή της αποκάλυψης του Κορανίου όπως ήταν κατά την ολοκλήρωσή της.
Επιπλέον, οι λεπτομέρειες της πίστης κάποιου, όταν μεταφέρονται από τον Αγγελιοφόρο, δεν είναι οι ίδιες με αυτές που παρουσιάζονται από οποιοδήποτε άλλο άτομο. Ομοίως, κάποιος που είναι εξοικειωμένος με το Κοράνι και τη Σούννα και τα κατανοεί πλήρως θα έχει μια πιο λεπτομερή πίστη από κάποιον που δεν έχει τέτοια γνώση.
Αν κάποιος έχει ειλικρινή πίστη στον Αλλάχ και τον Αγγελιοφόρο Του, αλλά πεθάνει πριν μάθει τις λεπτομέρειες της Σαρία, πεθαίνει τηρώντας την πίστη που του επιβάλλεται. Φυσικά, οι λεπτομέρειες αυτού που είναι υποχρεωμένος να πιστεύει ή αυτού που πραγματικά πιστεύει δεν μπορούν να ισοδυναμούν με την πίστη κάποιου που είναι εξοικειωμένος με τις περιπλοκές της Σαρία, πιστεύει σε αυτήν και την εφαρμόζει. Η πίστη του τελευταίου είναι πιο ολοκληρωμένη, τόσο ως προς το τι πρέπει να πιστεύει όσο και ως προς το τι πραγματικά πιστεύει.
Διαφοροποίηση των επιπέδων πίστης: Οι επιπτώσεις της λεπτομερούς γνώσης και δράσης
Δεύτερον, η διάκριση μεταξύ πίστης κατ' αρχήν και πίστης στις λεπτομέρειες ισχύει και για αυτό που πραγματικά πιστεύουν οι άνθρωποι . Κάποιος μπορεί, κατ' αρχήν, να πιστεύει σε ό,τι λέει ο Αγγελιοφόρος και να μην αρνείται ποτέ τίποτα, αλλά να μην ενδιαφέρεται να γνωρίζει λεπτομερώς τι λέει, τι επιτάσσει ή τι απαγορεύει, παρόλο που η απόκτηση γνώσης αυτών των πραγμάτων είναι καθήκον. Αυτό το άτομο δεν αποκτά αυτή τη γνώση ούτε ενεργεί βάσει αυτής. Αντίθετα, ακολουθεί τις δικές του προτιμήσεις. Ένα άλλο άτομο προσπαθεί να κατανοήσει τι έχει διατάξει ο Αγγελιοφόρος και να ενεργήσει βάσει αυτού, ενώ ένα τρίτο προσπαθεί να μάθει γι' αυτό, να το γνωρίσει και να πιστέψει σε αυτό, αλλά δεν ενεργεί βάσει αυτού.
Όλοι τους μοιράζονται την ευθύνη να γνωρίζουν τις διδασκαλίες του Αγγελιοφόρου. Ωστόσο, το άτομο που αποκτά λεπτομερή γνώση και ενεργεί σύμφωνα με αυτήν, κατέχει μια πιο τέλεια πίστη από κάποιον που αναγνωρίζει τα καθήκοντά του, πιστεύει σε αυτά, αφοσιώνεται σε αυτά, αλλά αποτυγχάνει να τα εφαρμόσει όλα. Το άτομο που πιστεύει στις διδασκαλίες του Αγγελιοφόρου, αλλά διαπράττει αμαρτίες , τις παραδέχεται και φοβάται την τιμωρία από τον Αλλάχ, είναι καλύτερο από εκείνον που δεν προσπαθεί να μάθει τις διδασκαλίες ή να τις εφαρμόσει και δεν φοβάται την τιμωρία για τις αμαρτίες του. Αυτό το άτομο, στην πραγματικότητα, αγνοεί τις διδασκαλίες του Αγγελιοφόρου, παρόλο που στην καρδιά του πιστεύει στην προφητεία και την ομολογεί ανοιχτά.
Όταν κάποιος γνωρίζει τι έχει πει ο Αγγελιοφόρος, πιστεύει σε αυτό και κατανοεί τι έχει προστάξει και ενεργεί σύμφωνα με αυτό, αυτή η γνώση προσθέτει στην πίστη του με έναν τρόπο που δεν είχε πριν, παρόλο που είχε πίστη και την ομολόγησε κατ' αρχήν. Ομοίως, κάποιος που γνωρίζει τα ονόματα του Αλλάχ και τις έννοιές τους , και πιστεύει σε αυτά, έχει μια πιο τέλεια πίστη από εκείνη κάποιου που δεν τα γνωρίζει λεπτομερώς, και τα γνωρίζει μόνο με την ευρεία έννοια ή γνωρίζει μόνο μερικά από αυτά. Όσο καλύτερα κατανοεί κανείς τα ονόματα , τα χαρακτηριστικά και τα σημάδια του Αλλάχ , τόσο πιο τέλεια θα είναι η πίστη του.
Παραλλαγές στην Ένταση και τη Βεβαιότητα της Γνώσης και της Πίστης
Τρίτον, η ένταση και η βεβαιότητα της γνώσης και της πίστης μπορεί να ποικίλλει σημαντικά. Κάποιοι άνθρωποι έχουν ισχυρότερη, πιο εδραιωμένη πίστη και βασανίζονται λιγότερο από αμφιβολίες από άλλους. Αυτή η διακύμανση είναι ένα φαινόμενο που κάθε άτομο μπορεί να βιώσει μέσα του. Για παράδειγμα, όλοι βλέπουν το φεγγάρι, όμως κάποιοι το αντιλαμβάνονται πιο έντονα από άλλους. Το ίδιο ισχύει και για άλλες αισθήσεις όπως η ακοή, η όσφρηση και η γεύση, καθώς και για εσωτερικές διαδικασίες όπως η γνώση και η πίστη. Η τελευταία, που βιώνεται μέσα στην καρδιά, συχνά εμφανίζει μεγαλύτερο εύρος διακύμανσης από τις φυσικές αισθήσεις. Η κατανόηση των ονομάτων του Αλλάχ και των λόγων Του από τους ανθρώπους αποτελεί παράδειγμα αυτής της διαφοροποίησης, συχνά καταδεικνύοντας μια ευρύτερη απόκλιση από οποιαδήποτε άλλη πτυχή της πίστης.
Ο αντίκτυπος της ενεργητικής πίστης και γνώσης στην πνευματική δύναμη
Τέταρτον, η πίστη που ωθεί την καρδιά σε δράση είναι πιο τέλεια από την πίστη που δεν την κάνει, και η γνώση με βάση την οποία ενεργεί κανείς είναι πιο τέλεια από τη γνώση με βάση την οποία δεν ενεργεί. Μεταξύ δύο ατόμων, αυτού που πιστεύει στον Αλλάχ , τον Αγγελιοφόρο Του, τον Παράδεισο και την Κόλαση, και του οποίου η πίστη παράγει μέσα του αγάπη για τον Αλλάχ και φόβο γι' Αυτόν, μαζί με λαχτάρα για τον Παράδεισο και αποστροφή για την Κόλαση - η πίστη του θα είναι ισχυρότερη από την πίστη εκείνου που δεν διαθέτει αυτά τα στοιχεία. Όσο ισχυρότερο είναι το αποτέλεσμα, τόσο πιο ισχυρή είναι η αιτία που το παρήγαγε. Όλοι αυτοί οι παράγοντες είναι προϊόντα γνώσης. Όταν ξέρεις ότι κάτι είναι επιθυμητό, αγωνίζεσαι να το επιτύχεις. όταν ξέρεις ότι είναι επικίνδυνο, το αποφεύγεις. Αν το αναμενόμενο αποτέλεσμα δεν εκδηλωθεί, συνήθως υποδηλώνει ότι η αιτία ήταν αδύναμη. Γι' αυτό ο Προφήτης είπε: «Αυτός που ακούει δεν είναι σαν αυτόν που βλέπει».
Επίπεδα πίστης: Επιρροή της δύναμης και της πεποίθησης των επιχειρημάτων
Πέμπτον, η δύναμη της πίστης μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με τους παράγοντες που την διεγείρουν. Για παράδειγμα, η πίστη που γεννιέται από πειστικά επιχειρήματα που ενισχύουν την ακλόνητη πεποίθηση και διαλύουν την αμφιβολία διαφέρει από την πίστη που προέρχεται από επιχειρήματα που στερούνται πειστικότητας. Εάν τα επιχειρήματα μπορούν να αποφέρουν ουσιαστική γνώση, η πίστη που διεγείρουν θα διαφέρει από την πίστη που δημιουργείται από αβέβαια επιχειρήματα που απαιτούν περαιτέρω τεκμηρίωση και στοχασμό. Είναι προφανές ότι μια θέση που θεμελιώνεται από ένα πλήθος ισχυρών επιχειρημάτων , με την αντίθετη θέση της να έχει αμφισβητηθεί και τα αντεπιχειρήματα να έχουν διαψευσθεί, είναι διαφορετική από μια θέση που υποστηρίζεται από ένα μόνο επιχείρημα, το οποίο δεν έχει υπερασπιστεί κανείς έναντι διαφόρων αντιρρήσεων. Σαφώς, όσο πιο πολλά και ισχυρά είναι τα επιχειρήματα που υποστηρίζουν μια ιδέα, και όσο λιγότερα και πιο αδύναμα είναι τα αντεπιχειρήματα, τόσο πιο ορθή και αληθινή είναι η ιδέα.
Η διακύμανση της πίστης που βασίζεται σε εγκάρδιες ενέργειες
Έκτον, το ιμάν αυξάνεται ή μειώνεται ανάλογα με την αύξηση ή τη μείωση των πράξεων της καρδιάς. Κάθε Μουσουλμάνος γνωρίζει από εμπειρία ότι οι άνθρωποι διαφέρουν στην αγάπη τους για τον Αλλάχ και τον Προφήτη Του, στον φόβο, την εμπιστοσύνη και την ειλικρίνεια της αφοσίωσής τους σε Αυτόν, στην αγνότητα της καρδιάς τους από την αλαζονεία, την υπερηφάνεια και τις αξιώσεις, στην αγάπη και τη συμπάθεια που έχουν για τους άλλους, και σε πολλές άλλες παρόμοιες αρετές. Τόσο η Αλ-Μπουχάρα όσο και ο Μόσλεμ έχουν καταγράψει ότι ο Προφήτης είπε: «Αυτός που έχει τρία πράγματα μέσα του αποκτά τη χαρά της πίστης: να αγαπά τον Αλλάχ και τον Προφήτη περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, να μην αγαπά κανέναν παρά μόνο για χάρη του Αλλάχ , και να μισεί να επιστρέψει στην απιστία αφού ο Αλλάχ τον έχει βγάλει από αυτήν όσο μισεί να ριχτεί στη φωτιά». Ο Αλλάχ είπε: «Πες: Αν οι πατέρες σας, οι γιοι σας, οι αδελφοί σας, οι σύζυγοί σας, οι συγγενείς σας, ή ο πλούτος που έχετε αποκτήσει, ή το εμπόριο που φοβάστε ότι θα παρακμάσει, ή οι κατοικίες στις οποίες απολαμβάνετε είναι πιο αγαπητά σε εσάς από τον Αλλάχ ή τον Αγγελιοφόρο Του, ή τον αγώνα για τον σκοπό Του, τότε περιμένετε μέχρι ο Αλλάχ να φέρει την απόφασή Του· και ο Αλλάχ δεν καθοδηγεί τους επαναστάτες» (9:24). Και ο Προφήτης είπε: «Μα τον Αλλάχ, φοβάστε τον Αλλάχ περισσότερο από οποιονδήποτε από εσάς, και γνωρίζετε καλύτερα από οποιονδήποτε από εσάς τα όρια που έχει θέσει (σε όλα).»445 Κάποτε είπε: «Δεν θα έχετε αληθινή πίστη εκτός αν είμαι πιο αγαπητός σε εσάς από τα παιδιά σας, τους γονείς σας και την υπόλοιπη ανθρωπότητα». Ακούγοντας αυτό, ο Όμαρ είπε: «Προφήτη του Αλλάχ, είσαι πράγματι πιο αγαπητός σε μένα από οτιδήποτε άλλο εκτός από τον εαυτό μου», οπότε ο Προφήτης είπε: «Όχι, Όμαρ, όχι μέχρι να είμαι πιο αγαπητός σε εσάς από τον εαυτό σας». Ο Όμαρ είπε τότε: «Τώρα, ναι, είσαι πιο αγαπητός σε μένα από τον εαυτό μου». Ο Προφήτης τότε είπε: «Τώρα, Ούμαρ (εσύ έχεις την αληθινή πίστη).»
Όλα αυτά τα χαντίθ βρίσκονται στις συλλογές Sahih, και υπάρχουν πολλά περισσότερα. Αυτό αντικατοπτρίζεται στο Κοράνι, το οποίο αναφέρει: «Αυτοί που έχουν πίστη ξεχειλίζουν από αγάπη για τον Αλλάχ» ( Σούρα Αλ-Μπάκαρα :165). Ο καθένας μπορεί να ταυτιστεί με αυτό, καθώς είναι σύνηθες να νιώθει κανείς ποικίλους βαθμούς αγάπης και φόβου για ένα πράγμα σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Επομένως, όσοι έχουν βαθιά κατανόηση του Αλλάχ συχνά δηλώνουν ότι η πίστη και η αγάπη μπορούν τόσο να αυξηθούν όσο και να μειωθούν, καθώς αυτή η διακύμανση είναι μια προσωπική εμπειρία. Αυτή η έννοια μεταφέρεται επίσης στο ακόλουθο εδάφιο: «Οι άνθρωποι είπαν σε αυτούς (στους Μουσουλμάνους): "Ένας μεγάλος στρατός συγκεντρώνεται εναντίον σας, γι' αυτό φοβηθείτε τους". Αλλά αυτό (μόνο) αύξησε την πίστη τους και είπαν: "Για εμάς, ο Αλλάχ είναι επαρκής και Αυτός είναι ο καλύτερος διαχειριστής των υποθέσεων"» ( Σούρα Αλ-ε-Ιμράν :170). Εδώ, τα ανησυχητικά νέα δεν προκάλεσαν πανικό. Αντίθετα, ενίσχυσαν την πίστη τους. Αυτό το φαινόμενο τεκμηριώνεται από πολυάριθμα χαντίθ του Προφήτη ﷺ , συμπεριλαμβανομένου ενός που αναφέρει: «Οι πιο τέλειοι στην πίστη τους είναι οι πιο ενάρετοι πιστοί».
Ανάμνηση, Δράση και Ενίσχυση της Πίστης
Έβδομον, όσοι θυμούνται συχνά τον Αλλάχ και τηρούν τις εντολές Του έχουν πιο τέλεια πίστη από εκείνους που, αν και πιστεύουν, συχνά ξεχνούν αυτές τις διδασκαλίες. Η λήθη δεν είναι συμβατή με τη βαθιά γνώση και πεποίθηση. Ως εκ τούτου, ένας σύντροφος του Προφήτη, ο Αμρ Ιμπν Ιαμπιμπ, είπε: «Όταν θυμόμαστε τον Αλλάχ, Τον δοξάζουμε ή Τον δοξάζουμε, η πίστη μας αυξάνεται. Αλλά όταν παραμελούμε να Τον θυμόμαστε ή Τον ξεχνάμε ή παραβλέπουμε τις εντολές Του, η πίστη μας μειώνεται». Αυτό το συναίσθημα ισχύει. Ο Μουάδ Ιμπν Τζαμπάλ συνήθιζε να παροτρύνει τους συντρόφους του: «Ας καθίσουμε μαζί για λίγο και ας ενισχύσουμε την πίστη μας (νου'μίν).
Στο Κοράνι, είναι γραμμένο: «Μην υπακούτε σε κάποιον του οποίου την καρδιά έχουμε παραμελήσει την υπενθύμισή μας, αυτόν που ακολουθεί τις δικές του επιθυμίες» ( Σούρα Αλ-Καχφ : 28)· «Διδάξτε το μήνυμα, γιατί η διδασκαλία ωφελεί τους πιστούς» ( Σούρα Αντ-Ζαρίγιατ : 55)· και, «Η νουθεσία θα γίνει δεκτή από εκείνους που φοβούνται τον Αλλάχ, αλλά θα αποφεύγεται από τους πιο δυστυχισμένους» ( Σούρα Αλ-Αλά : 10-11).
Κάθε φορά που ανακαλείτε και εφαρμόζετε προηγούμενες γνώσεις, αποκτάτε νέες γνώσεις που δεν είχατε κατανοήσει προηγουμένως, οι οποίες οδηγούν σε μια βαθύτερη κατανόηση του ονόματος και των σημείων του Αλλάχ . Αυτή η έννοια υποστηρίζεται επίσης από την παράδοση: «Όποιος ενεργεί με βάση αυτά που γνωρίζει, ο Αλλάχ του απονέμει τη γνώση αυτών που δεν γνωρίζει». Κάθε πιστός μπορεί να βιώσει προσωπικά αυτή την αλήθεια.
Η εξέλιξη της πίστης: Αναγνώριση και δέσμευση στην πίστη
Όγδοον, υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι άνθρωποι αρνούνται ή απορρίπτουν ορισμένα πράγματα επειδή δεν γνωρίζουν αν ο Προφήτης τα έχει πει ή τα έχει διατάξει. Αν το γνώριζαν, δεν θα το είχαν αρνηθεί ή απορρίψει. Βαθιά στην καρδιά τους, καταλαβαίνουν ότι ο Προφήτης δεν λέει τίποτα άλλο παρά την αλήθεια και δεν εκδίδει καμία εντολή που δεν είναι σωστή. Ωστόσο, όταν ακούν ένα εδάφιο ή ένα χαντίθ , συλλογίζονται το νόημά του, τους το εξηγεί κάποιος ή μέσω κάποιου άλλου μέσου, πιστεύουν αυτό που είχαν αρνηθεί προηγουμένως ή αποδέχονται αυτό που είχαν αρχικά απορρίψει. Αυτό οδηγεί σε μια νέα αναγνώριση και μια νέα δέσμευση, η οποία ενισχύει την πίστη τους. Σαφώς, δεν ήταν άπιστοι πριν. ήταν απλώς αδαείς.
Αναφορά – [Φατάβα του Ibn Taymiyyah 7:232-237, 562-568]
